Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh sẽ không thuộc về doanh nghiệp triển khai nhiều AI nhất, mà thuộc về những doanh nghiệp biết tái thiết cách con người, AI và hệ thống doanh nghiệp cùng tạo ra giá trị.
Những ý chính:
- Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không nằm ở số lượng công nghệ triển khai mà phụ thuộc vào khả năng tái thiết mô hình vận hành để con người, AI và hệ thống cùng tạo ra giá trị.
- Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở cách tổ chức, quy trình và dữ liệu chưa được chuẩn hóa.
- Để chuyển đổi thành công ở quy mô toàn doanh nghiệp, các ban lãnh đạo cần tái thiết đồng bộ cả bốn nền tảng cốt lõi: con người, quy trình, hạ tầng công nghệ và cơ chế quản trị, chuyển dịch trọng tâm từ việc đơn thuần “ứng dụng AI” sang “sẵn sàng vận hành cùng AI”.
Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy AI làm động lực tăng trưởng mới, công nghệ này đang nhanh chóng trở thành một phần cốt lõi trong chiến lược của doanh nghiệp. Theo nghiên cứu “Unlocking Vietnam’s AI Potential” của AWS, 18% doanh nghiệp Việt Nam đã ứng dụng AI vào năm 2024, tăng 5% so với năm trước. Từ chăm sóc khách hàng, phát triển phần mềm đến phân tích dữ liệu, AI được kỳ vọng giúp nâng cao năng suất và tối ưu chi phí. Tuy nhiên, một nghịch lý đang dần xuất hiện: AI hiện diện ở nhiều nơi hơn, nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn.
Theo Microsoft Work Trend Index 2025, 91% lãnh đạo doanh nghiệp tại Việt Nam cho rằng đây là thời điểm cần nhìn lại chiến lược và mô hình vận hành để sẵn sàng cho kỷ nguyên AI. Điều đó cho thấy AI không còn là câu chuyện của bộ phận CNTT, mà đã trở thành bài toán của ban lãnh đạo.
Nhiều doanh nghiệp đã triển khai thành công AI ở từng bộ phận, nhưng phần lớn vẫn dừng ở các sáng kiến riêng lẻ. AI giúp một cá nhân làm việc hiệu quả hơn, nhưng chưa đủ để thay đổi cách cả tổ chức phối hợp và tạo ra giá trị. Đó là lý do Agentic Automation (Mô hình tự động hóa với AI agent) đang nổi lên như bước phát triển tiếp theo của AI, khi AI Agent có khả năng chủ động thực hiện và phối hợp nhiều chuỗi tác vụ thay vì chỉ hỗ trợ con người trong từng công việc riêng lẻ.
Trong sản xuất và chuỗi cung ứng, thay vì nhân sự phải liên tục theo dõi dữ liệu sản xuất, tồn kho và đơn hàng để phát hiện vấn đề, AI agent có thể chủ động giám sát, nhận diện nguy cơ gián đoạn và kích hoạt các bước xử lý theo quy trình. Con người từ đó có thể chuyển từ việc theo dõi thủ công sang đánh giá ngoại lệ và ra quyết định phán đoán.
Trong quản trị nhân sự, thay vì HR hoặc quản lý phải tự tổng hợp từng yêu cầu và phản hồi của nhân viên, AI agent chủ động tiếp nhận, phân loại thông tin, gợi ý phản hồi và chuyển các vấn đề cần phán đoán cho người phụ trách. Con người vì vậy có thể tập trung hơn vào những vấn đề nhạy cảm, cần sự đồng cảm hoặc quyết định quản lý.
Điểm chung của những ứng dụng này là AI không chỉ tự động hóa một tác vụ vốn do con người thực hiện. AI bắt đầu đảm nhận một phần của quy trình, trong khi con người chuyển sang những công việc cần phán đoán, xử lý ngoại lệ và chịu trách nhiệm cuối cùng. Điều đó đặt ra một yêu cầu lớn hơn: doanh nghiệp phải thiết kế lại cách con người, quy trình, nền tảng công nghệ và cơ chế quản trị cùng vận hành.
Khi AI trực tiếp tham gia vào quá trình vận hành, khả năng tạo giá trị không phụ thuộc vào công nghệ đơn thuần, mà nằm ở việc kết nối đồng bộ AI với con người, dữ liệu và mô hình vận hành hiện có. Điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở AI mà nằm ở cách doanh nghiệp được tổ chức. Nếu quy trình và dữ liệu chưa được chuẩn hóa, AI rất khó mở rộng từ thử nghiệm thành năng lực vận hành.
Theo ông Ryohei Oda, Tổng Giám đốc ABeam Consulting Vietnam, đây là thời điểm doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn về AI. “Doanh nghiệp thường hỏi nên bắt đầu ứng dụng AI ở đâu. Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là doanh nghiệp muốn AI tham gia vào phần nào của mô hình vận hành, và tổ chức đã sẵn sàng thay đổi để AI có thể làm việc cùng con người hay chưa.”
Ông cho rằng “Agentic Automation không đơn thuần là việc AI có thể tự thực hiện nhiều tác vụ hơn. Đó là khả năng doanh nghiệp thiết kế để con người, AI, tự động hóa và các hệ thống doanh nghiệp cùng phối hợp trong một mô hình vận hành thống nhất nhằm tạo ra giá trị kinh doanh.”
Vì vậy, trọng tâm của giai đoạn tiếp theo không còn là việc triển khai AI đơn lẻ, mà là chuyển đổi toàn diện ở cấp độ doanh nghiệp. Muốn AI tạo ra giá trị ở quy mô doanh nghiệp, tổ chức cần đồng thời xây dựng và tái thiết bốn nền tảng: con người, quy trình, nền tảng công nghệ và cơ chế quản trị.
Ở góc độ hạ tầng số, ông Phạm Viết Hải, APJ Business Solution Manager, DigiSea, cho rằng: “AI chỉ có thể tạo ra giá trị ở quy mô doanh nghiệp khi có thể tiếp cận đúng dữ liệu, phối hợp với các hệ thống nghiệp vụ và trở thành một phần của quy trình vận hành, thay vì tồn tại như một công cụ độc lập.”
Điều tạo nên khác biệt bền vững sẽ không còn là công nghệ, mà là khả năng thiết kế một mô hình vận hành nơi con người, AI và hệ thống doanh nghiệp cùng tạo ra giá trị. Câu hỏi quan trọng nhất trong giai đoạn tiếp theo không còn là “Doanh nghiệp đã ứng dụng AI chưa?”, mà là “Doanh nghiệp đã sẵn sàng để vận hành cùng AI chưa?”
