Dù Google Reader đã ra đi, hoặc Digg Reader đã phải đóng cửa tháng trước, giao thức RSS khiêm tốn này vẫn đang là một ”xác sống’.
Với vụ bê bối của Facebook liên quan đến Cambridge Analytica, có một làn sóng các nhà bình luận kêu gọi hồi sinh cho giao thức RSS. Cây bút Brian Barrett tại trang Wired cách đây một tuần đã viết “… hầu như bất cứ ai cũng từng chán nản ít nhất một lần vì các thuật toán bí ẩn kiểm soát những gì bạn thấy khi trực tuyến, nhưng một trong những thứ không như vậy lại đang bị bỏ qua. Bạn mệt mỏi vì Twitter và Facebook? Đã đến lúc trở lại với RSS.”
Nhưng cần nói rõ, RSS không sống lại, cũng như nó đang chính thức bước vào giai đoạn xác sống.
Tôi là người thích RSS. Ở phần cốt lõi, nó là một đại diện tuyệt vời nhất của Internet, đó là tính minh bạch và sự cởi mở. Giao thức này thực sự đơn giản và mọi người đều có thể đọc được. Nó cho thấy cách internet đã được thiết kế từ thuở sơ khai với HTML, các bài viết bằng văn bản tĩnh. Có lẽ quan trọng nhất là nó được phân quyền, không có cấu trúc hay quyền lực cố gắng đưa các nội dung khác trước mặt của bạn.
Dù là một ý tưởng hay, tuy nhiên thực tế của RSS là nó thiếu các tính năng mà hầu hết mọi người trong hệ sinh thái nội dung hiện đại yêu cầu, và tôi chắc chắn sẽ nghi ngờ sự trở lại của nó, ít nhất là trong tương lai gần.
Hiện tại, điều quan trọng trước khi có thể đọc RSS là phải đưa giao thức này vào các trình đọc RSS – phần mềm diễn giải giao thức này. Dù một số thách thức mà công nghệ này đang phải đối mặt là tập trung vào người đọc, và vì thế có thể khắc phục được với thiết kế sản phẩm tốt hơn, nhưng các điểm yếu trên chính là những vấn đề với bản thân của giao thức RSS.
Hãy bắt đầu với người dùng. Tôi – với tư cách là một nhà báo – yêu thích hàng trăm nguồn cấp dữ liệu RSS được tổ chức theo thứ tự thời gian, cho phép tôi xem tất cả các tin tức xuất bản trong các lĩnh vực mà tôi quan tâm. Trường hợp của tôi thực ra chỉ chiếm một phần rất nhỏ của tất cả người dùng hiện đại, những người không được trả tiền để báo cáo về tin tức.
Thay vào đó, người dùng muốn cá nhân hóa và ưu tiên, họ muốn một nguồn cấp dữ liệu hoặc hiển thị cho họ nội dung quan trọng nhất trước tiên, vì họ bận và không có thời gian để tiêu hóa một lượng lớn nội dung.
Nếu muốn trải nghiệm này như tôi, bạn hãy thử đăng ký vào nguồn cấp dữ liệu RSS của một tờ báo lớn như Washington Post – tờ báo phát hành khoảng 1.200 bài viết một ngày. Đó sẽ là một trải nghiệm mệt mỏi, khi bạn phải lội qua các bài báo, các chuyên mục phong cách, thực phẩm… chỉ để chạy vào xem cập nhật mới nhất về tình hình quân đội ở Trung Đông.
Một số website cố gắng đi vòng qua vấn đề này bằng cách cung cấp một loạt các nguồn cấp dữ liệu RSS được xây dựng quanh các từ khoá. Tuy nhiên, mỗi một bài viết hầu như luôn được gán nhiều từ khoá, và lựa chọn từ khóa có thể khác nhau về chất lượng giữa các website. Hiện tôi thấy gặp tình trạng các bài báo trùng lặp và vẫn hay bị bỏ lỡ những bài mà tôi muốn xem.
Cuối cùng, tất cả các phương tiện truyền thông, mỗi trang, mỗi tờ báo, mỗi chương trình phát sóng đều có biên tập viên tham gia vào việc xác định thứ bậc của thông tin được trình bày cho người dùng. Còn RSS lại không bao giờ hiểu được điều đó. Đây cũng chính là thất bại của giao thức, không thể buộc các nhà xuất bản phải cung cấp tín hiệu cho những gì quan trọng và ít quan trọng nhất.
Một thách thức lớn khác là khám phá và quản lý. Làm thế nào để bạn tìm thấy chính xác nguồn cấp dữ liệu RSS tốt?
Khi đã tìm thấy chúng, làm thế nào để bạn nhóm và tỉa tót chúng để tối đa hóa tín hiệu? Kiểm soát là một trong những thách thức lớn nhất của các mạng xã hội như Twitter và Reddit, điều này đã cản trở cả hai đạt được vị thế như Facebook.
Sự thất bại của RSS ở phía nhà xuất bản rõ ràng nhất là không có khả năng phân tích. Giao thức này không cho phép nhà xuất bản theo dõi hành vi của người dùng. Gần như không thể biết được có bao nhiêu người đăng ký RSS vì cách trình đọc RSS lưu bản cache.
Cũng không ai biết có bao nhiêu thời gian người dùng nào đó đọc một bài viết, hoặc liệu họ đã mở một bài báo nào hay không. Bằng cách này, RSS chia sẻ vấn đề tương tự với podcasting, tại đó hành vi của người dùng thực chất là một hộp đen.
Đối với một số người dùng, việc RSS thiếu đi các phân tích là một lợi ích cho vấn đề riêng tư. Thực tế là nền kinh tế nội dung internet hiện đại được xây dựng quanh quảng cáo. Phân tích giúp tăng doanh thu từ quảng cáo, có nghĩa là các công ty cần phải có những công cụ theo dõi nếu họ muốn có cơ hội làm việc trong môi trường truyền thông cạnh tranh.
RSS cũng cung cấp rất ít cơ hội hiệu quả cho nội dung thương hiệu, vì thương hiệu hiện rất quan trọng. Mất logo, màu sắc và phông chữ trên một bài viết là một cách hiệu quả để giết giá trị doanh nghiệp.
Vấn đề này hiện không là duy nhất cho RSS, nó đã ảnh hưởng đến dự án AMP của Google cũng như Facebook Instant Articles. Các thương hiệu muốn người dùng biết rằng họ đã viết điều gì đó, và họ sẽ không sử dụng các công nghệ loại bỏ những gì họ cho là một phần quan trọng trong kinh doanh đối với trải nghiệm người dùng của họ.
Đây chỉ là một số vấn đề về sản phẩm với RSS, kết hợp lại chúng đảm bảo rằng giao thức này sẽ không bao giờ đạt đến sự phổ biến ở mọi nơi để thay thế các tập đoàn kỹ thuật.
Vì vậy, câu hỏi đặt ra là chúng ta phải làm gì nếu muốn có một con đường tránh khỏi sự bá quyền của Facebook?
Người viết cho rằng giải pháp là một tập các sự cải tiến. RSS cần phải được mở rộng để nó có thể cung cấp thêm dữ liệu xung quanh việc ưu tiên, cũng như các tín hiệu quan trọng khác để làm cho công nghệ này hiệu quả hơn ở lớp người đọc. Đây không chỉ là cập nhật giao thức, mà còn là cập nhật tất cả hệ thống quản lý nội dung giúp xuất bản nguồn cấp dữ liệu RSS để tận dụng các tính năng đó.
Điều đó dẫn đến một thách thức lớn nhất, giải quyết RSS như là mô hình kinh doanh. Cần có một lớp thương mại bao quanh các nguồn cấp dữ liệu, để nó có động lực giúp cải thiện và tối ưu hóa trải nghiệm RSS.
Tôi sẵn sàng trả tiền cho thuê bao Amazon Prime, giống như tôi có thể nhận được các nguồn cấp dữ liệu không giới hạn về văn bản từ một loạt các nguồn tin tức lớn với giá cả hợp lý. Nó cũng sẽ cho phép tôi giữ lại được sự riêng tư của mình.
Tiếp theo, các chươn trình cung cấp RSS cần thông minh hơn về tiếp thị. Chúng cần chủ động hướng dẫn người dùng tìm nội dung tốt nhất, giúp họ sắp xếp nguồn cấp dữ liệu bằng các thuật toán (với một số cài đặt để người dùng như tôi có thể tắt tính năng này). Các ứng dụng này có thể được viết theo cách mà nguồn cấp dữ liệu được xây dựng, bằng cách dùng các mô hình học máy tại địa phương để tối đa hóa sự riêng tư.
Nếu bạn hỏi tôi có nghĩ rằng giải pháp như vậy sẽ trở nên phổ biến? Tôi sẽ trả lời là không, và chắc chắn không theo cách phân quyền mà nhiều người hy vọng. Tôi không nghĩ rằng người dùng thực sự quan tâm đến sự riêng tư (Facebook đã làm điều đó trong nhiều năm nhưng nó đâu có làm họ ngừng phát triển?).
Nhưng với mô hình kinh doanh đúng đắn, có thể có đủ người dùng để thực hiện một cách tiếp cận mới cho các công ty khởi nghiệp, đó là thành phần quan trọng bạn cần có để nền kinh tế mới nổi lên và RSS trở lại với cuộc sống.
Theo Techcrunch
